Nyan Lin Htet

 စာရေးသူ သင်္ကြန် အတွင်းဖတ်မိနေသည့် အကြောင်းအရာ "Civil Society" Civil Society (အရပ်ဖက် အဖွဲ့အစည်း)တွေရဲ့ အဓိက တာဝန်က   Promotes democracy, human rights, and social justice. It acts as a watchdog over government/military actions.ပါပဲ။ ဂျာမန်ဒဿနပညာရှင် Hegel ရဲ့ အမြင်မှာ နိုင်ငံတော် ဆိုတာ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အခြေပြအဆောက်အအုံကြီးဖြစ်ပေမဲ့  အဲ့ဒီအဆောက်အအုံကြီးက တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ဝါးမြိုမသွားအောင် တားဆီးပေးမယ့် ကြားခံနယ်မြေတစ်ခု လိုအပ်ပါတယ်။  အဲ့ဒါကတော့ Civil Society ပါပဲ။ ပြီးတော့  လူတွေဟာ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွားအတွက် စုဖွဲကြရင်းနဲ့ အများအကျိုးဆိုတာကို စတင်သင်ယူကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ကျမ်းပြုသူ  Rathod  က ဒီဒဿနကို အသုံးချပြီး  မီးမောင်းထိုးပြနေသည့်က "အစိုးရ ဟာ အမြဲတမ်း သူ့ရဲ့ အာဏာစက်ကို ချဲ့ထွင်ဖို ကြိုးစားနေမှာဖြစ်ပြီး အဲ့ဒီ အာဏာစက်ကို တားဆီးနိုင်မယ့် တစ်ခုတည်းသော ကြားခံခံတပ် ဟာ ခိုင်မာတဲ့ အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲအစည်းတွေပဲ" ဖြစ်တယ်ဆိုတာပါပဲ။ မှတ်ချက်။ Civil Society "Views and Reviews" By G.K. Rathod မှကူးယူဖော်ပြထားပါသည်။

 မင်္ဂလာပါ။ အဓိပ္ပာယ်က တော့ မဟုတ်တာကို မလုပ်နဲ့၊ ဟုတ်တာကို လုပ်။ မဟုတ်တာ၊မမှန်တာမလုပ်မိကြစေဖို့၊မကြံစည်မိကြစေဖို့ အပြန်အလှန်သတိပေးကြသည့်သဘော သက်ရောက်စေသည့် မြန်မာတို့၏ နှုတ်ဆက်စကား မင်္ဂလာပါ။ မင်္ဂံ လုနာတီတိ မင်္ဂလံ ပေါ့။ မင်္ဂံ မကောင်းမှု ဒုစရိုက်ကို လုနာတိ ဖြတ်တတ်၏ က္ကုတိတသ္မာ ထို့ကြောင့် မင်္ဂလံ မင်္ဂလာ မည်၏။ အဲဒီတော့ မကောင်းမှု တွေကို ပယ်ဖျက်နိုင်တဲ့ သဘောတရားဟာ မင်္ဂလာပေါ့ဗျာ

 အရေးပေါ်စစ်ဆေးရန်စာရင်းများသည် အရေးကြီးပါသည်။ စာဖတ်သူများ အဆင်ေပြသလို ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်နိုင်ပါသည်။ အိမ်တိုင်း၊ ရုံးတိုင်း၊ လူတိုင်း၊ နေရာတိုင်း မှာ အဲလိုမျိုး စာရင်းတို ရှိသင့်ပါသည်။  အထူးသဖြင့် အရေးပေါ်ဖြစ်နေသည့် သူများ အား လှူဒါန်းသည့်နေရာ၊ ခံစားရသည့်နေရာ များ အတွက် နှုတ်၏ ဆောင်မခြင်း၊ ကိုယ်၏ ဆောင်မခြင်း ဖြင့် ကာလဒါနပြုနိုင်ပါသည်။

 ကျွန်တော့် ဥပဒေဒီပလိုမာ အတွက် paper တစ်ခု ရေးနေပါသည်။ အဲထဲက အကြောင်းအရာတစ်ခုကို မိတ်ဆွေ များအဖို့ ဝေဌာတာပါ။ ကောက်နုတ်ချက်များ Rights without duties lead to selfish individualism. တာဝန်မရှိသောအခွင့်အရေးများ သည်   တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်မှုဆီသို့ ဦးတည်စေ Duties without rights produce authoritarianism. အခွင့်အရေးမရှိသောတာဝန်များသည် အာဏာရှင်ဆန်မှုကို ဖြစ်စေ   A harmonious democracy requires both to coexist.  သဟဇာတဖြစ်သော ဒီမိုကရေစီသည် နှစ်ဦးနှစ်ဘက် အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရန် လိုအပ် The reciprocal relationship between the government and the people is also central to democratic legitimacy.  အစိုးရနှင့် ပြည်သူကြား အပြန်အလှန် ဆက်ဆံရေးသည် ဒီမိုကရေစီ တရားဝင်မှု၏ အဓိကအချက်ဖြစ်သည်။ The government is obliged to respect and protect rights, အစိုးရသည် ရပိုင်ခွင့်များကို လေးစားကာကွယ်ရန် တာဝန်ရှိ   Citizens must also fulfil their duties to maintain public order, national unity, and social harmony.  ပြည်သူများအနေဖြင့် လူထုစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် လူမှုသဟဇာတဖြစ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရ...

 နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး၏ အရေးပါမှု ၁။ တစ်ဦးချင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို ကာကွယ်ခြင်း။ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်၊ ဘာသာရေးနှင့် သွားလာလှုပ်ရှားခွင့်ကဲ့သို့သော အခွင့်အရေးများသည် လူတစ်ဦးချင်းစီကို နိုင်ငံတော်နှင့် အခြားသူများ၏ မတရားပြုမူခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးခြင်းများ ၂။ တန်းတူရေးနှင့် တရားမျှတမှု ကျား၊မ၊လူမျိုး၊ လူမှုရေးအဆင့်အတန်းမခွဲခြားဘဲ နိုင်ငံသားအားလုံးကို ဥပဒေအောက်တွင် တန်းတူရည်တူဆက်ဆံခံရကြောင်း ဥပဒေဆိုင်ရာအခွင့်အရေးများ အာမခံချက်များ ၃။ အုပ်ချုပ်ရေးတွင်ပါဝင်ခြင်း။ မဲပေးခြင်းနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းကဲ့သို့သော နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးများသည် နိုင်ငံသားများအား အစိုးရ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များအပေါ် လွှမ်းမိုးရန်နှင့် ခေါင်းဆောင်များကို တာဝန်ခံရန် အခွင့်အာဏာများ ၄။လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး လုံခြုံရေး ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် အလုပ်အခွင့်အရေးများကဲ့သို့သော အခွင့်အရေးများသည် လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် အခြေခံဘဝအရည်အသွေးကို အာမခံချက်များ ၅။ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ အခြေခံအခွင့်အရေးများသည် လူသားတိုင်း၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် လေးစားမှုကို လက်ကိုင်ထားပြီး လူသားဆန်သော လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖန်တီးပေးသည်။ နိုင်ငံသားများ၏ တာဝန် ၁။ တရားဥပဒေစို...

 မုတမပါ လင်္ကာ မချော "မုသားမပါ လင်္ကာမချော" မဟုတ်ပါ၊ "မုတ မပါ လင်္ကာ မချော" ဖြစ်ပါသည်၊ ပဥ္စသီလတွင် မုသာဝါဒသိက္ခာပုဒ်သည် ချိုးဖျက်ခြင်းငှာလွယ်သော သိက္ခာပုဒ်ဖြစ်သည်။ ဘုရားအလောင်းတော်သည် ပါရမီဖြည့်ကာလ တစ်လျှောက် ထိန်းခဲ့၊ စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ (ဖြည့်စွက်- သစ္စာဟောကြားရမည့်သူဖြစ်သောကြောင့်) ဒီကနေ့ မြန်မာ စကားတွင် စကားလုံးတစ်စု နာမည်ကြီးသည်၊ ထိုစကားမှာ "မုသား မပါ လင်္ကာမချော" ဖြစ်သည်၊ လိမ်ပြောရန် တိုက်တွန်းသော စကားဖြစ်သည်။ ပဥ္စသီလကို ဖောက်ဖျက်ရန် စိန်ခေါ်သော စကားဖြစ်သည်။ အမှန်မှာ၊ "မုသားမပါ လင်္ကာ မချော" မဟုတ်ပဲ၊ "မုတမပါ လင်္ကာမချော" ဖြစ်သည်။ လူတိုင်း အာရုံခြောက်ပါးရှိသည်။ ၁) မြင်ခြင်းကို "ဒိဋ္ဌ" ခေါ်သည် ၂)ကြားခြင်းကို "သုတ" ခေါ်သည် ၃) ကျန်အာရုံများဖြင့် ခံစား၊ ထိတွေ့၊သိရှိခြင်းကို "မုတ" ဆိုသည် မြင်ကာမျှဖြင့် စာဖွဲ့ပါလျှင် လင်္ကာ မညက်ညောနိုင်ပါ၊ ကြားရုံသက်သက်ဖြင့် စာစီပါက လင်္ကာ မညက်ညောနိုင်ပါ အမြင်၊ အကြားတို့သာမက ကျန်အာရုံများဖြင့် ခံစား၊ ထိတွေ့ သိရှိပြီးမှ ရေးသားလျှင် (သို့) ပြောဆိုလျှင် စကားညက်ညောသည်၊ လင်္ကာမြေ...

ပို၍သွက်လက်ထက်မြက်စွာလုပ်ကိုင်ရန်နည်းလမ်း အကြောင်း ရေးသားထားပါသည်။ အဆိုအမိန့်အရ  "အဆောတလျက်ရအရှိဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် အရေးကြီးဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်များဖြစ်ခဲ့သည်"  "The most urgent decisions are rarely the most important ones" - ဒွိုက်အိုက်စင်ဟောင်ဝါ (အမေရိကန် သမ္မတ)  ဆိုလိုသည်မှာ သူသည် အရာရာကို လိုအပ်သည့်အချိန်တွင် လိုအပ်သလိုဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အိုက်စင်ဟောင်ဝါ နည်းလမ်းအရ သင့်အနေဖြင့် မည်သည့်အရာက အရေးကြီးသည်။ မည်သည့်အရာက အဆောတလျင်ရှိသည်ကို ခွဲခြားသိရှိလိမ့်မည်။  အောက်တွင် အခြား တက္ကသိုလ်နှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များ ၏ ရေးသားမှုများလေ့လာပါ။ Image: credit ရည်မှန်းချက်မျာ သတ်မှတ်ချက်ထားပြီး နှင့် ဦးစားပေးခြင်း။ Interpretation of the Time Management Matrix  Which activities would you like to spend most of your time doing? A,B,C or D?  TYPE A “Fire Fighter” Trap  I must do now or the house will burn down!  Examples: cramming for tests, last minute essay writing - deadline tomorrow, friend in crisis needs to talk, need to arrange for accommodations on ex...

 စာ ဖတ်တဲ့အခါမှာ သင်္ကေတ (၈)မျိုး ထားရှိရမယ်။ မေ့လျော့ခြင်းကို အနိုင်ရစေရန် အကြိမ်ကြိမ်ပြန်ဖတ်ရမယ့်စာ မှတ်စုစာအုပ်တွေထဲမှာ ကူးရေးထားပြီး အလိုရှိတဲ့အခါ အသုံးပြုရမည့်စာ (၁၀၈)ကြိမ်ရွက်ဆိုပြီး အလွတ်ကျက်မှတ်ရမည့်စာ ရင်းနှီးတဲ့မိတ်ဆွေကို (၃)ကြိမ်ထက်မနည်း စကားစပ်မိတိုင်းပြောပြရမည့်စာ ဒီစာကိုအကြောင်းပြုပြီး ဆက်လက်တွေးတောရမည့်စာ အခြားစာအုပ်မှာပါတဲ့ စာနဲ့ သဘောတရားတူမယ့်စာ မရှင်းလင်းလို့ ထပ်ပြီးဖတ်ဖို့နဲ့ နားလည်တတ်ကျွမ်းသူကို တပည့်ခံပြီးမေးမြန်းမယ့်စာ ရင်ထဲမှာပွင့်ပြီးကျေနပ်သွားတဲ့စာ ဆိုပြီးရှိတယ်။ ဒါဟာ စာအုပ်ဖတ်တဲ့အခါမှာ လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်တဲ့ သ င်္ကေတတွေပဲဖြစ်တယ်။ စာများများဖတ်ရင် သတင်းအချက်အလက်မြန်မြန်ရစေနိုင်ပါတယ်။ ကုန်ကျစရိတ် လည်းနည်းစေပါတယ်။ များများဖတ်လေ၊ များများသိလေ၊ များများလုပ်ဖြစ်လေပါပဲ။ စာအုပ်ဆိုတာက ပညာရဲ့ မြစ်ဖျားခံရာဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်ရဲ့ "အစာ"လည်းဖြစ်တယ်။ လူ့ဘဝရဲ့ လမ်းညွှန် သံလိုက်အိမ်မြှောင်ပါပဲ။

 Computational thinking ဆိုသည်မှာ Decompose, Pattern matching, Abstraction and Algorithm ဆိုသည် ပြဿာနာများ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရာတွင် အသုံးချရသည့် တွေးခေါ်ဆောင်ရွက် စဥ်းစားပြုမှုပုံလို့ဆိုနိုင်ပါသည်။ Decomposition (breaking down problems) Pattern recognition (spotting and using similarities) Abstraction (simplifying details) Algorithmic design (making steps and rules)      Computational thinking has emerged as a vital skill in the era of rapid digital transformation, especially for school students. It’s not just about  coding ; it also involves  problem-solving, critical analysis, and logical reasoning , all crucial in today’s tech-driven world.       This process will help students understand and solve complex problems both efficiently and effectively. Think of it like figuring out the best way to organize your daily tasks or finding the quickest route to school. Some computational thinking examples include: Breaking a big problem into smal...

21 ရာစုမှာ တွင်တွင် ပြောလာသည့် Character (စရိုက်) ၊ ဒါကို ကျွန်တော် တို့ဘယ်လိုနားလည်မလဲ။  ကျွန်တော်တို့ သိသည့် အတိုင်း - Pay attention to your thoughts, because they become words. သင့်အတွေးများကို သတိမူပါ။  ယင်းတို့သည် စကားလုံးများဖြစ်လာလိမ့်မည်။ Pay attention to your words, because they become actions. သင့်စကားလုံးများကို သတိမူပါ။ ယင်းတို့သည် လုပ်ဆောင်ချက်များ ဖြစ်လာလိမ့်မည်။ Pay attention to your actions, because they become habits. သင့်လုပ်ဆောင်ချက်များကို သတိမူပါ။ ယင်းတို့သည် အလေ့အထများ ဖြစ်လာလိမ့်မည်။ Pay attention to your habits, they become character. သင့်အလေ့အထများကို သတိမူပါ။ ယင်းတို့သည် သင့်စရိုက် ဖြစ်လိမ့်မည်။ Pay attention to your character, because it is your fate. သင့်စရိုက်ကို သတိမူပါ။ ယင်းသည် သင့်ကံကြမ္မာဖြစ်လာလိမ့်မည်။ -From the Talmud

စိတ်ပွင့်လင်းစေခြင်းကို အင်္ဂလိပ်လို့ (Open Mind) ဟုခေါ်ပါတယ်။  ဆန္ဒပွင့်လင်းဖြစ်ထွန်းခြင်း (Open will) လို့ ေခါ်ပါမယ်။  ဒီနေရာ မှာ ကျွန်တော် စာရေးသားလိုသည့်က စိတ်ပွင့်လင်းစေခြင်း ဆိုတာ ဘာလဲ။ (Open mind) စိတ်ပွင့်လင်းသည့်က လူတွေဟာ တကယ့် ပကတိလောက ထဲ လူထဲမှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ပဲ။ စိတ် အလုပ်လုပ်တာက လေထီးလိုပဲ ဆိုတဲ့ ဆိုစကားကို ကြားဖူးမှာပေါ့။ လေထီးက ပွင့်မှ အလုပ်လုပ်တာကိုး။ စိတ်ကလည်း ဒီအတိုင်းပဲ ပွင့်သွားမှ ကောင်းတာ...။ Learn more about mind (စိတ်) https://www.nyanlinhtet.name/2024/07/blog-post_22.html မှတ်ချက်။  ကိုတာ၏ စာအုပ်မှ စာစုများ ဖြည့်စွတ် ကိုးကား ကောက်နုတ်ရေးသားထားပါသည်။ စာ‌ဖတ်သူ မြန်မာများ အတွက် မြန်မာပြန်တင်ဆက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။  နားလည်မှုများ၊ မူပိုင်ခွင့်များ နှင့် အခြားအကြောင်းရာများ အတွက် ဆက်သွယ်လိုလျှင်  nyanlinhtetpublic@gmail.com  သို့ ဆက်သွယ်နိုင်ပါသည်။ Image credit www.nyanlinhtet.name Notice https://www.nyanlinhtet.name/p/publications.html https://www.nyanlinhtet.name/p/resum.html

 မင်းမှာ တစ်ယောက်ယောက်နဲ့ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရင် အဆိုပါနှစ်ယောက်က ယုံကြည်မှုနဲ့ စာနာမှုစိတ်နဲ့ ဆက်ဆံရပါတယ်။ မိဘနှင့် ဆရာ၊ ဆရာနှင့် ကျောင်းသား၊ ဆရာဝန်နှင့် လူနာ၊ ကြီးကြပ်ရေးမှူးနှင့် အလုပ်သမား၊ သို့မဟုတ် စကားပြောသူနှင့် ပရိသတ်တို့ကဲ့သို့ မတူညီသော ရာထူး သို့မဟုတ် အခန်းကဏ္ဍများရှိ လူများအကြား ကောင်းမွန်သော အပြန်အလှန် အကျိုးပြုမှုကို ဆိုလိုသည့် စကားလုံးကို မကြာခဏ သုံးပါသည်။ Rapport talk သည် ဆက်ဆံရေးဖန်တီးခြင်းနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို အာရုံစိုက်သည့် အကဲဖြတ်ရန် သုံးသောအသုံးအနှုန်းဖြစ်ပါသည်။ (အထူးသဖြင့် လုပ်ငန်းခွင် ယဥ်ကျေးမှု အနေနဲ့ သုံးများပါတယ်၊ အလုပ်နှင့်မဆိုင်သည့် Personal နေရာမျိုးမှာတော့.  Freedom များနိုင်ပါတယ်) Raport Talk ကို အမျိုးအစားငါးမျိုး ခွဲခြားထားသည်- သီးသန့်စကားပြောခြင်း၊ ပုံပြင်ပြောခြင်း၊ မေးခွန်းမေးခြင်း၊ နားထောင်ခြင်း၊ ပဋိပက္ခ။ To be continued www.nyanlinhtet.name Image credit