လူမှုသဟဇာတ (Social Harmony) ဖြစ်အောင် နေထိုင်ခြင်းဆိုတာ

လူမှုသဟဇာတ (Social Harmony) ဖြစ်အောင် နေထိုင်ခြင်းဆိုတာ ကိုယ့်အခွင့်အရေးကို စွန့်လွှတ်ရမယ်လို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်အခွင့်အရေးကို ထိန်းသိမ်းရင်း အခြားသူတွေရဲ့ အခွင့်အရေးနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း လေးစားပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓတရားအရ ကြည့်ရင် အောက်ပါအချက်တွေက အရေးကြီးပါတယ်—

၁။ မေတ္တာထားခြင်း

• ကိုယ့်ကို မနှစ်သက်တဲ့သူအပေါ်တောင် မုန်းတီးမှုမထားဖို့ ကြိုးစားခြင်း
• "ငါလည်း ချမ်းသာချင်တယ်၊ သူလည်း ချမ်းသာချင်တယ်" လို့ မြင်နိုင်ခြင်း

၂။ စကားပြောရာမှာ သတိထားခြင်း

ဗုဒ္ဓက "မှန်သောစကား၊ အကျိုးရှိသောစကား၊ နူးညံ့သောစကား" ကို အရေးပေးပါတယ်။

• အမှန်ပြောမယ်
• ဒါပေမယ့် အရှက်ခွဲဖို့ မဟုတ်ဘူး
• အကျိုးရှိအောင် ပြောမယ်

၃။ ကိုယ်ချင်းစာတရားရှိခြင်း

• ကိုယ့်နေရာမှာ သူ့ကို ထည့်စဉ်းစားကြည့်ခြင်း
• သူ့အခက်အခဲကို နားလည်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း

၄။ စည်းကမ်းလိုက်နာခြင်း

• ဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းတွေကို လိုက်နာခြင်း
• အများပြည်သူအကျိုးကို မထိခိုက်စေခြင်း

၅။ မတူညီမှုကို လက်ခံခြင်း

• လူတိုင်းက ကိုယ်နဲ့ အမြင်တူမှာ မဟုတ်ဘူး
• သဘောမတူနိုင်ပေမယ့် လေးစားနိုင်တယ်

၆။ တာဝန်ယူမှုရှိခြင်း

• ကိုယ်လုပ်တဲ့အရာရဲ့ အကျိုးဆက်ကို တာဝန်ယူခြင်း
• အမှားလုပ်မိရင် ဝန်ခံပြီး ပြင်ဆင်ခြင်း

ဗုဒ္ဓရဲ့ အလယ်အလတ်လမ်း မှာဆိုလျှင် 

လူမှုသဟဇာတဆိုတာ

• ကိုယ့်ကိုယ်ကိုပဲ ကြည့်ပြီး နေတာ မဟုတ်ဘူး
• ကိုယ့်ကိုယ်ကို အမြဲစွန့်လွှတ်နေတာလည်း မဟုတ်ဘူး

"မိမိအကျိုးနှင့် သူတစ်ပါးအကျိုး နှစ်ဖက်လုံးကို မျှတစွာ စောင့်ရှောက်ခြင်း" ဖြစ်ပါတယ်။

ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပြောရရင်—

"ကိုယ်ချင်းစာတရား၊ မေတ္တာတရား၊ တာဝန်ယူမှု" ရှိရင် လူမှုသဟဇာတ ပိုမိုဖြစ်ထွန်းလာပါတယ်။

ဥပဒေကျောင်းသားတစ်ယောက်အနေနဲ့လည်း လူမှုသဟဇာတရဲ့ အခြေခံက "Rule of Law (ဥပဒေစိုးမိုးရေး)" နဲ့ "Mutual Respect (အပြန်အလှန်လေးစားမှု)" ဖြစ်တယ်လို့ မြင်နိုင်ပါတယ်။ လူတိုင်း ဥပဒေအောက်မှာ တန်းတူဖြစ်ပြီး အချင်းချင်း လေးစားကြတဲ့အခါ သဟဇာတရှိတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။